Normowanie czasu pracy.

Określanie czasu obróbki – czas główny

Czas główny (tgczas główny maszynowy lub czas główny ręczny) jest składową normy czasów technologicznych. Jego określenie jest jednym z kluczowych składowych harmonogramu procesu produkcyjnego. Im efektywniejsze określenie czasu głównego tym dokładniejsze oszacowania kosztów produkcji. Harmonogramowanie stanowi podstawę każdego procesu, w tym procesu produkcyjnego i zależy od wielu czynników. Czas główny, czy to maszynowy, czy to ręczny jest tylko składową w ramach technologicznej normy czasów.

 

 

Określenie czasu głównego zależy od tego na jakiego rodzaju obrabiarce wykonywana jest obróbka (obrabiarki konwencjonalne i CNC). W przypadku obrabiarek sterowanych numerycznie czas główny można określić w oprogramowaniu CAM.

Określanie czasu obróbki – czas główny

Czas główny (tgczas główny maszynowy lub czas główny ręczny) jest składową normy czasów technologicznych. Jego określenie jest jednym z kluczowych składowych harmonogramu procesu produkcyjnego. Im efektywniejsze określenie czasu głównego tym dokładniejsze oszacowania kosztów produkcji. Harmonogramowanie stanowi podstawę każdego procesu, w tym procesu produkcyjnego i zależy od wielu czynników. Czas główny, czy to maszynowy, czy to ręczny jest tylko składową w ramach technologicznej normy czasów.

 

 

Określenie czasu głównego zależy od tego na jakiego rodzaju obrabiarce wykonywana jest obróbka (obrabiarki konwencjonalne i CNC). W przypadku obrabiarek sterowanych numerycznie czas główny można określić w oprogramowaniu CAM.

Czas główny – toczenie wzdłużne przelotowe

Na ilustracji 3 przedstawiono poglądowo przebieg toczenia wzdłużnego zewnętrznego przelotowego.

czas główny - określanie

Ilustracja 3. Poglądowy szkic technologiczny przedstawiający toczenie wzdłużne przelotowe zewnętrzne gdie: ld – droga dojścia, l – długość obrabiana, lw – droga wyjścia, ap – głębokość skrawania kr – kąt przystawienia ostrza narzędzia.

Parametry obróbkowe (skrawania) są dobierane oddzielnie. Z parametrów obróbkowych potrzebujemy posuwu roboczego f [mm/obr]. W przypadku toczenia wzdłużnego zewnętrznego przelotowego czas główny tg [min] określa się na podstawie wzoru 1:

czas główny - określanie

Wzór 1.

Wartość L [mm] czyli długość jaką przebywa narzędzie z parametrami obróbkowymi w omawianym przypadku obejmuje długość na jakiej następuje usunięcie materiału z przedmiotu obrabianego oraz drogi dojścia i wyjścia. Długość dojścia ld zaleca się wyznaczać na podstawie wzoru 2, gdzie ap– głębokość skrawania [mm], a κr – kąt przystawienia ostrza narzędzia.

czas główny - określanie

Wzór 2.

Długość wyjścia lw narzędzia przyjmowana jest uznaniowo między 1 a 5 mm. W przypadku innego rodzaju obróbki jakim dla przykładu jest toczenie zewnętrzne i wewnętrzne wzdłużne do odsadzenia nie występuje odległość wyjścia.

Czas główny – wiercenie otworu przelotowego
czas główny - określanie

Ilustracja 4. Wiercenie otworu przelotowego.

Na ilustracji 4 przedstawiono poglądowo przebieg wiercenia otworu przelotowego. Podobnie jak w przykładzie poprzednim także i tu mamy do czynienia z drogą dojścia i wyjścia.  Wartość czasu głównego tg [min] wyznacza się również na podstawie wzoru 1. Odmienne są zalecane wartości drogi dojścia ld (wzór 3) i wyjścia lw. Drogę wyjścia przyjmuje się w granicach od 1 do 3 mm.

Wzór 3 uwzględnia kąt stożka wiertła, który jest różny dla różnych materiałów obrabianych. W obróbce metali najczęściej kąt φ wynosi 120°. W przypadku obrabiarek sterowanych numerycznie CNC wykorzystuje się m.in. tzw. sondy narzędziowe pozwalające na pomiar i jego interpretację (określenie długości narzędzia oraz weryfikacja stopnia zużycia ostrza). Pomiar narzędzia przy wierceniu otworów daje nam informację o ww. długości narzędzia. Czy to oprogramowanie CAM czy samodzielnie względem tej długości określamy drogę dojścia, bez uwzględniania kąta φ stożka wiertła. Sprowadza się to zatem do podobnego uznaniowego określenia długości dojścia, tak jak przy wyznaczaniu długości wyjścia.

Jeżeli jednak postanowimy bazować na normatywach [1, 5] to wzór 3 (d – średnica wiertła, φ – kąt stożka wiertła) jest następujący:

czas główny - określanie

Wzór 3.

W [5] 51 różnego rodzaju metod obróbki skrawaniem zostało dokładnie opisane pod kątem obliczania czasu głównego maszynowego. Powyżej przedstawiono jedynie dwa wybrane spośród tych 51. Określenie czasu głównego maszynowego, czy czym bardziej ręcznego nie jest zadaniem prostym i wymaga w ramach danego zakładu produkcyjnego jednoznacznego i przede wszystkim konsekwentnego stosowania własnych wewnętrznych norm.

karta_czasu